Dünyanın en ölümcül bulaşıcı hastalığı geçen yıl 1,23 milyon can aldı

Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) yayınladığı son rapora göre, tüberküloz kaynaklı ölümlerin 2023 yılına kıyasla yüzde 3 azaldığı ve vaka sayısının ise yaklaşık yüzde 2 azaldığı belirlendi. Ancak bu düşüşe rağmen, 2024 yılında dünya genelinde 10,7 milyon insanın tüberküloza yakalandığı ortaya çıktı. Bu vakaların 5,8 milyonu erkek, 3,7 milyonu kadın ve 1,2 milyonu ise çocuklardan oluşuyor.

Tüberküloz, genellikle akciğerleri etkileyen bir bakteriyel enfeksiyon olarak bilinir ve öksürük, hapşırık veya tükürük yoluyla hava yoluyla bulaşır. WHO, COVID-19 salgını sırasında tüberküloz vakalarında artış yaşandığını ancak uzun bir süreden sonra ilk kez düşüş eğilimi gözlendiğini açıkladı.

WHO Bulaşıcı Hastalıklar Departmanı Direktörü Tereza Kasaeva, “Salgın sonrası elde edilen başarılar kırılgandır. Ancak siyasi kararlılık, sürdürülebilir finansman ve küresel dayanışma ile bu eski hastalığa son verebiliriz” dedi.

Tüberkülozla mücadelede finansman eksikliği giderek artıyor. Geçen yıl sadece 5,9 milyar dolar harcanırken, bu rakamın 2027 yılına kadar yıllık 22 milyar dolarlık hedefin oldukça altında kaldığı belirtildi.

Dünya genelindeki tüberküloz vakalarının üçte ikisi sadece sekiz ülkede görülüyor. Hindistan, Endonezya, Filipinler, Çin, Pakistan, Nijerya, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Bangladeş en yüksek vaka yüküne sahip ülkeler arasında yer alıyor.

Tüberkülozu artıran başlıca risk faktörleri arasında yetersiz beslenme, HIV enfeksiyonu, diyabet, sigara kullanımı ve alkol bağımlılığı bulunuyor. Özellikle HIV hastalarında tüberküloz, en fazla ölüme neden olan enfeksiyonlar arasında yer alıyor. Geçen yıl, HIV ile yaşayan 150 bin kişi, tüberküloz nedeniyle hayatını kaybetti.

WHO’nun verilerine göre, 2024 yılında tüberküloz tanısı alan 8,3 milyon kişi tedaviye erişti ve bu, bugüne kadar kaydedilen en yüksek sayıya ulaşıldığını gösteriyor. Tedavi başarı oranı da artarak yüzde 68’den yüzde 71’e çıktı ve 2000 yılından bu yana zamanında tedavi sayesinde 83 milyon insanın hayatının kurtarıldığı tahmin ediliyor.

Dünya çapında 63 yeni tanı testi geliştirme aşamasında bulunurken, 29 ilaç klinik deneylerde test ediliyor. Ayrıca insanlar üzerinde test edilen 18 tüberküloz aşısı adayından altısı Faz 3 aşamasında bulunuyor. Mevcut BCG aşısı uzun bir süredir çocuklara uygulanıyor ancak erişkinler için yeni bir aşı henüz bulunmamaktadır.

AIDS, Tüberküloz ve Sıtmayla Mücadele Küresel Fonu Direktörü Peter Sands, “Daha kısa ve etkili tedaviler, gelişmiş önleme stratejileri ve yapay zeka destekli hızlı teşhis yöntemleri özellikle kaynakları sınırlı bölgelerde mücadeleyi dönüştürmektedir” dedi.