Karadeniz’in dijital ikizi oluşturulacak, ekosistem korunacak

ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü, Karadeniz’in dijital ikizini oluşturmak adına 5 ülkenin işbirliğiyle önemli bir projeye imza attı. Avrupa Birliği ve Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından desteklenen bu proje, “Karadeniz’de Dirençli Ekosistemlerde Mavi Büyüme Gelişimi için Araştırma ve İnovasyon Projesi” adını taşıyor.

Bu projenin amacı, deniz ekosistemlerinde meydana gelen çevresel değişimler, iklim senaryoları ve insan faaliyetlerinin etkilerini taklit eden bir sistem geliştirerek karar vericilere rehberlik etmek. ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Barış Salihoğlu, dijital ikizin, karada ve denizdeki verileri bir araya getiren sayısal bir model olduğunu belirtiyor.

Karadeniz için oluşturulan dijital ikiz, doğanın bütünleşik bir sayısal modeli olarak tanımlanıyor. Bu model, denizlerin fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini yansıtarak farklı senaryoları test etme imkanı sunuyor. Özellikle iklim değişikliği, balıkçılık, kirlilik ve enerji yatırımları gibi konularda önceden değerlendirme yapabilme şansı sağlıyor.

Sistemin önemli bir özelliği, çok sayıda farklı bilimsel modelin bir arada entegre çalıştırılması. İklim senaryoları, biyokimyasal ve ekolojik modeller, fiziksel okyanus ve balıkçılık etkisi modelleri gibi unsurların yanı sıra yapay zeka tekniklerinin de desteğiyle daha hassas karar mekanizmaları oluşturulmuş.

Dijital ikiz, sadece bilimsel bir araç olmanın ötesinde, karar vericilere yönlendirme yapabilen bir sistem olarak da ön plana çıkıyor. Ekosistem üzerindeki baskılarla ekonomik sonuçları aynı anda değerlendirme imkanı sağlayarak, sürdürülebilir deniz kullanımı hedefine katkıda bulunmayı amaçlıyor.

Proje kapsamında, Türkiye, Bulgaristan, Romanya, Moldova ve Ukrayna’dan 30 kurumun yer aldığı belirtiliyor. Bu ülkelerin kıyı önceliklerine göre özgün senaryolar geliştirilmiş ve bölgede toplam 7 laboratuvar kurulmuş. Bu laboratuvarlar aracılığıyla çevresel verilerin yanı sıra sosyoekonomik eğilimlerin de izlenebilmesi sağlanmış.

Karadeniz’in dijital ikiz sistemi, Eylül ayı itibarıyla halka açılacak. Kullanıcı dostu bir portal aracılığıyla kamu kurumları, akademisyenler ve sektör temsilcileri, kendi senaryolarını sisteme girebilecek ve çeşitli etkileri görselleştirebilecekler. Bu sistem, sadece bölgesel değil, Avrupa ölçeğinde de örnek bir sürdürülebilir deniz yönetimi modeli sunacak.

Sistemin Avrupa’da benzeri olmayan ilk dijital deniz ikizi olduğu belirtilirken, mavi ekonomi ve doğanın korunması konularında öncü olması bekleniyor. Bu tür projelerin diğer denizlerde de yaygınlaşması ve benimsenmesi hedeflenmekte.