Ticaret Bakanı Bolat, OECD Kritik Mineraller Forumu’nda kritik ham maddelerin stratejik varlıklar olduğunu vurguladı. İhracat kısıtlamalarının 5 kat arttığını belirten Bolat, bu durumun küresel tedarik zincirlerini olumsuz etkilediğini söyledi.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından düzenlenen OECD Kritik Mineraller Forumu’nun açılışında yaptığı konuşmada, kritik ham maddelerin artık sadece emtia olmadığını, stratejik varlıklar olduğunu ve enerji dönüşümü için vazgeçilmez olduğunu vurguladı. Bolat, bu malzemelere güvenli erişimin giderek daha belirsiz hale geldiğini belirtti.
Yarı iletkenlerden yenilenebilir enerji sistemlerine, savunma teknolojilerinden yüksek katma değerli sanayi üretimine kadar tüm değer zincirlerinin bu materyallere erişime bağlı olduğunu ifade eden Bolat, OECD’nin raporlarına göre kritik ham maddelere yönelik ihracat kısıtlamalarının 2009 yılından bu yana 5 kat arttığını söyledi. 2022-2024 yılları arasında küresel kritik ham madde ticaretinin yaklaşık yüzde 16’sının bu kısıtlamalardan etkilendiğini, kobalt ve manganez ihracatının yaklaşık yüzde 70’inin, grafit ihracatının neredeyse yarısının ve nadir toprak elementlerinin yüzde 45’inin etkilendiğini aktardı.
Bakan Bolat, uygulanan önlemlerin türünde de değişim görüldüğünü, ihracat vergileri ve lisans zorunluluklarının hala yaygın araçlar olduğunu ancak daha kısıtlayıcı önlemlerin giderek arttığını belirtti. Bu eğilimlerin ciddi sonuçları olduğunu dile getiren Bolat, ihracat kısıtlamalarının bazı iç politika hedeflerine hizmet edebileceğini ve uygulayan ülke yararına getirileri olabileceğini kabul etti. Ancak, bu kısıtlamaların yaygınlaşmasının küresel arzı daraltıp fiyat oynaklığını artırdığını ve tedarik zinciri dayanıklılığını zayıflattığını vurguladı.
OECD Envanteri’nin şeffaflığı güçlendirdiğini ve kanıta dayalı politika tepkilerini desteklediğini belirten Bolat, Türkiye olarak açık ve kurallara dayalı ticarete önem verdiklerini ve kritik ham maddeler konusunda dengeli yaklaşımlara ihtiyaç duyulduğuna inandıklarını ifade etti. Milli çıkarların korunması gerektiğini ancak küresel tedarik zincirlerinin istikrarının da muhafaza edilmesi gerektiğini söyledi. Türk ekonomisinin 820 milyar dolarlık toplam mal ve hizmet ticaret hacmiyle dış ticarete dayandığını hatırlattı.
Bolat, enerji ürünleri, girdiler ve ham madde ihtiyaçları için güvenli ve istikrarlı tedarik zincirlerine ihtiyaç duyulduğunu, aynı zamanda mal ve hizmetlerin dünya pazarlarına güvenli ve istikrarlı biçimde ihraç edilmesinin de önem taşıdığını belirtti. Üretim, gıda, hizmetler veya bakım onarım dahil olmak üzere uluslararası ticaretle ilgili tüm alanlarda uluslararası işbirliğinin artırılmasına önem verdiklerini sözlerine ekledi.
Tanıtım programı sonrası gazetecilere açıklamalarda bulunan Bolat, siyasi, askeri ve ticaret teşkilatlarında sıkıntıların yaşandığı bir dönemde OECD’nin uluslararası politikaları belirleme ve koordinasyonda giderek artan bir role sahip olduğunu söyledi. OECD’nin İstanbul’da bölgesel merkezi bulunduğunu ve Ticaret Bakanlığı olarak OECD ile koordinasyon içinde çalıştıklarını belirtti. Yeşil ve dijital ekonomiye geçiş açısından kritik madenlere büyük ihtiyaç olduğunu, yenilenebilir enerji, ileri teknolojiler, imalat sektörü ve yapay zeka ile bu alanlarda kritik madenlerin rolünün arttığını ifade etti.
Son iki yılda ülkelerin kritik madenler ihracatında giderek daha fazla engel çıkardığını gözlemlediklerini vurgulayan Bolat, milli menfaatleri korurken komşu veya dünya ülkelerinin ekonomilerine zarar verecek uygulamalardan kaçınılması gerektiğini ve bunun uluslararası işbirliğini gerektirdiğini belirtti. OECD’nin bu konuya dikkati çekmek için forumu düzenlediğini ifade etti. Kritik maden sahibi ülkelerin milli menfaatlerini koruması gerektiğini, ancak özellikle az gelişmiş ülkelerin maden zenginliklerinin kendilerine refah getirmediği bir dönemi tekrar yaşamamaları ve madenleri işleyerek ekonomilerini katma değerle geliştirmeleri gerektiğini sözlerine ekledi.
Yorum Yap