ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarıyla tırmanan Orta Doğu krizi, Avrupa’da akaryakıt fiyatlarını yükseltti. Hükümetler acil önlemler alıyor.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla tırmanan Orta Doğu krizi, Avrupa genelinde enerji arzında ciddi daralmalara yol açtı. Şubat sonunda başlayan karşılıklı misillemelerin ardından Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatlar aksadı. Bu durum, akaryakıt fiyatlarının bazı ülkelerde 2 avro eşiğini aşmasına neden olurken, Avrupa hükümetleri ekonomik istikrarı korumak amacıyla kapsamlı sübvansiyon ve vergi indirimleri içeren acil önlem paketlerini devreye soktu.
Enerji arzındaki daralma, sanayi üretiminden taşımacılığa kadar tüm sektörlerde maliyet baskısını artırdı. Orta Doğu’daki jeopolitik krizin etkisiyle Brent petrolün varil fiyatı 119 dolara yükseldi. Dünya genelindeki en büyük LNG ihracatçılarından Katar’daki tesislere yönelik saldırılar da piyasalardaki arz endişelerini derinleştirdi.
Almanya başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde akaryakıt litre fiyatı 2 avro seviyesini aştı. Bu yükseliş, tüketiciler ve enerji yoğun sektörler üzerinde ciddi baskı oluşturdu. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, enerji faturalarını düşürmek hedefiyle “Vatandaş Enerji Paketi” kapsamında yeni teşvikler ve fiyat izleme mekanizmaları üzerinde çalışıyor.
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, son liderler zirvesinde savaşın Avrupa’daki en doğrudan etkisinin enerji sektöründe hissedildiğini belirtti. Von der Leyen, üye ülkelere devlet yardımları, vergi indirimleri ve şebeke maliyetlerinin sübvanse edilmesi yönünde acil eylem çağrısı yaptı. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa da vatandaşları ve şirketleri korumak için hedefli ve geçici tedbirlerin hazırlanacağını duyurdu.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), tarihin en derin enerji krizlerinden biriyle karşı karşıya kalındığı uyarısında bulundu. IEA, petrol tüketimini düşürmek amacıyla “uzaktan çalışma” ve “hız sınırı” gibi tasarruf önlemlerinin hayata geçirilmesi çağrısı yaptı.
Kıta genelinde hükümetler enerji arz güvenliğini sağlamak için peş peşe kritik kararlar aldı. Almanya, “akaryakıt önlem paketi” ile piyasa şeffaflığına odaklandı. Berlin yönetimi, istasyonların fiyatlarını günde sadece bir kez değiştirmesine izin vererek sürücülerin takibini kolaylaştırdı. Kartel denetimleri sıkılaştırılırken, antitröst makamları şirketleri bölme dahil geniş yetkiler elde etti.
İtalya hükümeti, akaryakıtta litre başına 25 sentlik vergi indirimi sağlayan bir kararnameyi yürürlüğe koydu. Başbakan Giorgia Meloni, pompa fiyatlarını ham petrol varil fiyatlarına endeksleyen bir mekanizma kurdu. “Bay Fiyat” lakaplı mali polis birimi spekülasyonlara karşı anlık denetimler başlattı.
Kamu borcu GSYH’nin yüzde 117’sine ulaşan Fransa’da hükümetin manevra alanı daraldı. Emmanuel Macron yönetimi, genel vergi indirimi yerine ulaşım ve balıkçılık gibi kritik sektörlere “vaka bazlı” doğrudan yardımlara odaklanıyor. İngiltere’de ise Maliye Bakanı Rachel Reeves, en kırılgan haneler için KDV ve çevre vergilerinde kesintiyi içeren “hedefli yardım” modelleri üzerinde çalışıyor.
İspanya’daki sol koalisyon hükümeti, savaşın ekonomik etkilerini hafifletmek amacıyla 5 milyar avroluk destek paketi üzerinde uzlaştı. Paket kapsamında benzin, dizel, doğal gaz ve elektrik üzerindeki Katma Değer Vergisi (KDV) yüzde 21’den 10’a düşürüldü. Başbakan Pedro Sanchez, nakliye şirketleri, çiftçiler ve balıkçılar için yakıt fiyatlarında litre başına 20 sentlik doğrudan sübvansiyon uygulanacağını duyurdu. Bu paket, kira düzenlemelerini de kapsayarak düşük gelirli ailelerin kira sözleşmelerinin uzatılmasını ve enerji faturalarını ödeyemeyen hanelerin korunmasını hedefliyor.
Doğu ve Güneydoğu Avrupa ülkeleri de fiyat artışlarını dizginlemek için doğrudan yöntemleri tercih etti. Macaristan Başbakanı Viktor Orban, benzinin litresini 595 forint (1,77 dolar), motorini ise 615 forintte (1,83 dolar) sabitledi. Hırvatistan, Arnavutluk ve Kosova’da perakende fiyatlara sınırlama getirilirken petrol şirketlerinin kar marjları denetim altına alındı. Yunanistan hükümeti ise akaryakıt ve temel gıda ürünlerinde kar marjlarını üç ay boyunca sınırlandırma kararı aldı.
Yorum Yap