Atatürk Araştırma Merkezi, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün hayatına dair kapsamlı bir albüm hazırladı. Albüm, az bilinen fotoğraflar, interaktif QR kodlar ve detaylı bilgilerle Atamızın yaşamını ve Cumhuriyet’in kuruluş sürecini farklı bir bakış açısıyla sunuyor.
Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün benzersiz yaşam öyküsü, ailesinin kökenlerinden gençlik yıllarına, cephelerdeki kahramanlıklarından Cumhuriyet’in ilanı ve modernleşme adımlarına kadar her detayıyla yeniden mercek altına alınıyor. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesindeki Atatürk Araştırma Merkezi, bu eşsiz serüveni, daha önce pek rastlanmamış kareler, kısa ama vurucu metinler ve hatta interaktif QR kodlarla bambaşka bir albümde bir araya getirdi.
Cumhuriyet tarihimizdeki “Çiçek Bayramı” ya da “Altılar Davası” gibi pek de gün yüzüne çıkmamış konulara da ışık tutan bu özel yayının mimarı, Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Ahmet Kılınç. Yıllar süren titiz bir çalışmanın ürünü olduğunu belirten Kılınç, piyasadaki birçok Atatürk albümünden farklı olarak, bu eserin kurumun kendi özel arşivlerinden beslendiğini ve bu yönüyle ayrı bir yere sahip olduğunu vurguluyor.
Albümün editörlüğünü de üstlenen Prof. Dr. Kılınç, “Sadece fotoğraf diye düşünmeyin,” diyerek okuyucuların beklentisini yükseltiyor. Çünkü bu albüm, sadece göz alıcı karelerden ibaret değil. Her fotoğrafın arkasındaki derin hikayeyi aydınlatan metinler ve detaylı bilgilerle dolu. Bilindik karelerin ötesinde, daha önce görmediğiniz pek çok fotoğraf da bu eserde yerini almış.
Kılınç, albümün belki de en cezbedici özelliğinin interaktif yapısı olduğunu belirtiyor. Herhangi bir fotoğrafın veya konunun derinlemesine incelenmesini isteyenler için sayfalar arasına serpiştirilmiş QR kodlar bulunuyor. Bu kodları taradığınızda, ilgili konuda Başkanlığın yayınlarına veya Atatürk Ansiklopedisi’ndeki maddelere doğrudan ve ücretsiz erişim sağlayabiliyorsunuz. Böylece, Atamızın vatanına adanmış ömrünü, ailesinden dahi vazgeçişini anlatan bu görsel şölen, bambaşka bir boyuta taşınıyor.
Albümün bir diğer dikkat çekici yanı ise “öncesi ve sonrası” temalı karşılaştırmalı fotoğraflar. Okuyucular, Atatürk’ün Selanik’te dünyaya geldiği evin geçmişteki haliyle günümüzdeki görüntüsünü yan yana görme fırsatı buluyor. Yaklaşık 350 eşsiz fotoğrafın yer aldığı bu değerli çalışma, 1881’den 1938’e kadar uzanan bir zaman dilimini kapsıyor.
Prof. Dr. Kılınç, albümün kronolojik bir akışa sahip olduğunu vurgulayarak, içerik başlıklarını da paylaştı: ‘Selanik’ten Trablusgarp’a’, ‘Cepheden Cepheye’, ‘Milli Mücadele Sahnesinde’, ‘Liderliği ve Cumhuriyet’in Doğuşu’, ‘Yenileşmenin Öncüsü’ ve ‘Devrimler ve Toplumsal Dönüşüm’. Bu başlıklar altında, Atamızın annesi Zübeyde Hanım’ın daha önce görülmemiş fotoğrafları ve babası Ali Rıza Efendi’ye dair özel arşivlerden derlenmiş şecere bilgileri de yer alıyor. Bu bilgiler, Atamızın köklerini aydınlatan ilk ve en ham kaynaklar olma niteliğini taşıyor.
Bu paha biçilmez şecere bilgileri, Cumhuriyet dönemi tarihçilerinden Enver Behnan Şapolyo’nun özel koleksiyonundan alınmış. Kılınç, “Ali Rıza Efendi’nin soyağacına dair ilk veri Şapolyo’dan geliyor,” diyerek bu bilginin önemine işaret ediyor. Şapolyo’nun 1950’lerde kitaplaştırdığı bu el yazması notlar, günümüzdeki birçok kaynağın da temelini oluşturuyor. Yani bu albüm, tarihi bir ilk kaynağa ulaşma imkanı sunuyor.
Albümde öyle bir fotoğraf var ki, tarihin tozlu sayfalarından adeta günümüze sesleniyor: Afganistan’ın bağımsızlığına dair az bilinen bir detay. Kılınç, bu kareyi şöyle anlatıyor: “10 Haziran 1921’de Ankara’daki Afgan Sefarethanesi’nde çekilen bu fotoğrafta, bayrağı bizzat Mustafa Kemal Paşa’nın kendisi çekiyor.” Bu, kamuoyuna ilk kez sunulan, nadide ve gizemli bir anı ölümsüzleştiren bir kare olarak dikkat çekiyor.
Atatürk’ün kitap veya gazete okurken çekilmiş birçok fotoğrafı vardır, ancak genellikle ne okuduğunu anlamak pek mümkün olmaz. İşte bu albüm, bu “ne okuyor?” sorusuna muazzam bir çözüm sunuyor. Prof. Dr. Kılınç, özel bir teknikle, bu fotoğrafları bozulmadan büyüterek okunan metinleri görünür hale getirdiklerini belirtiyor.
En çarpıcı örneklerden biri, 27 Kasım 1930 tarihli, Ege Vapuru’nda Trabzon’a seyahat eden Atatürk’ün fotoğrafı. İlk bakışta hangi gazeteyi okuduğu belirsiz. Ancak bu özel büyütme sayesinde, Paşamızın 24 Kasım tarihli Hakimiyet-i Milliye Gazetesi’ni okuduğu ortaya çıkıyor! Üstelik sadece başlık değil, okuduğu sayfanın tamamı albümde yer alıyor. Bu, sıradan bir albümden çok daha fazlası olduğunu kanıtlayan bir ince işçilik ve detaya verilen önem.
Prof. Dr. Ahmet Kılınç, her bir fotoğrafı sıra dışı bir bakış açısıyla sunmaya çalıştıklarını dile getiriyor. “Atamızın Meclis kürsüsündeki o meşhur fotoğrafını düşünün,” diyor Kılınç, “Herkes bilir ama o karedeki kömür sobalarıyla ısınan Meclis’i veya gaz lambalarıyla sağlanan loş aydınlatmayı fark eden kaç kişiyiz?” İşte bu albüm, tam da bu tür inceliklere, nüanslara vurgu yaparak o anları adeta yeniden yaşatıyor. Albümde, bu detayların yanı sıra, 20-30 civarında hiç görmediğiniz, az bilinen fotoğraf da sizleri bekliyor.
“Fotoğraflarla Atatürk: Bir Ömür, Bir Cumhuriyet” adını taşıyan bu eşsiz ve kapsamlı albüm, Atatürk’ü farklı bir gözle tanımak isteyenler için şimdiden raflardaki yerini aldı. Bu görsel hazineye sahip olmak isteyenler, yakındaki kitapçılardan edinebilirler.
Yorum Yap