Deprem Felaketinin Gölgesinde Yükselen Bilim Işığı
6 Şubat depremlerinin derin izlerini taşıyan bölgelerde, üniversitelerimiz adeta birer umut feneri gibi parlamaya devam ediyor. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) koordinasyonunda, felaketten etkilenen 11 ildeki 18 devlet ve vakıf üniversitesi, sadece eğitim-öğretime ara vermeden devam etmekle kalmadı, aynı zamanda bilimsel üretkenlikleri ve toplumsal katkılarıyla da takdire şayan bir direniş sergiledi.
2024 yılında 11 bin 734 bilimsel yayına imza atan bu üniversiteler, 2025’te bu rakamı daha da ileri taşıyarak toplam 13 bin 364 ulusal ve uluslararası yayına imza attı. Bu sadece sayılardan ibaret değil; ardında büyük bir azim, kararlılık ve topluma hizmet etme ruhu yatıyor.
Toplumsal Yaraları Saran Bilimsel Projeler ve Sosyal Sorumluluk Atılımları
Deprem bölgesindeki üniversiteler, sadece akademik makalelerle değil, aynı zamanda hayatın her alanına dokunan sosyal sorumluluk projeleriyle de fark yarattı. İlk yardım eğitimlerinden deprem farkındalığına, hijyen ve gıda güvenliğinden anne-çocuk destek programlarına, yapay zekadan dijital oyunlara kadar geniş bir yelpazede projeler hayata geçirildi. İşte bu örneklerden bazıları:
Yerele Odaklı Çığır Açan Bilimsel Çalışmalar
- Harran Üniversitesi: Son bir yılda 2 bin 718 bilimsel yayın üreten üniversite, deprem öncüllerini belirlemeyi ve erken uyarı sistemi oluşturmayı hedefleyen “Yerelektrik Değişimlerin Analizi ile Doğu Anadolu Fay Zonu (DAFZ) İzleme ve Deprem Erken Uyarı Sistemi Araştırması” projesini geliştirdi. Bu çalışma, gelecekteki afetlere karşı önemli bir kalkan olma potansiyeli taşıyor.
- Adıyaman Üniversitesi: “Görüş Ötesindeki Canlıların Lazer ve Ses Sinyalleri Kullanarak Yapay Zeka ile Tespiti” projesiyle, görüş alanı dışındaki canlıları ve nesneleri yapay zeka destekli analizlerle belirlemeyi amaçlıyor. Bu, arama kurtarma çalışmalarına yeni bir soluk getirebilir.
- Fırat Üniversitesi: Geçen yıl 1778 yayın üreten ve 71 çalışmasına patent alan üniversite, depremlerin Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) üzerindeki istihdam ve üretim etkilerini derinlemesine inceledi. Böylece bölgenin ekonomik toparlanma dinamiklerine ışık tuttu.
Topluma Dokunan Sosyal Sorumluluk Girişimleri
- Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi: Hatay Büyükşehir Belediyesi iş birliğiyle “Aile Yılı” kapsamında “Aile Üniversitesi” kuruldu. Bu girişim, depremden etkilenen ailelerin yeniden güçlenmesine destek olmayı hedefliyor.
- İskenderun Teknik Üniversitesi: “Afet Sonrası Rehabilitasyon ve Yeniden Yapılanma Projesi” ile Hatay’da toplumsal, çevresel ve ekonomik iyileşmeye yönelik gönüllülük temelli uygulamalar geliştirdi.
- Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi: Gençlerin deprem sonrası etkilerini azaltmayı amaçlayan “Gençlik Gelişim Akademisi” ve gençleri dijital oyun sektörüne hazırlayan “Dijital Oyun Geliştirme Akademisi (DOGA)” ile gençlere yeni ufuklar açtı.
- Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi: Deprem atıklarının sürdürülebilir yapı malzemelerine dönüştürülmesi, konteyner kentlerde yaşayanların travma düzeyleri ve yaşam kalitesi gibi konularda çarpıcı sosyal sorumluluk projeleri yürütüyor.
Sürdürülebilirlik ve İnovasyonla Geleceğe Yöneliş
- Gaziantep Üniversitesi (GAÜN): Nurdağı Meslek Yüksekokulu, depremde hasar görmüş atıl tarım aletlerini tarım teknolojileriyle donatarak yeniden kullanıma kazandırdı. Ayrıca “Atık Antep Fıstığı Kabuğundan Nanolif Üretim Yöntemi” ile patent alarak inovatif bir adım attı.
- Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi: Sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda “Dünya’nın İlk Su Ayak İzi Belgeli Üniversitesi” unvanını kazandı. Geçen yılki “Bilim Kafe” etkinlikleriyle de yüzlerce vatandaşa ulaştı.
Deprem Bölgesinde Bilim İletişimi ve Psikososyal Destek
- YÖK Bilim İletişimi Ofisleri (BİO): Üniversitelerde üretilen bilginin toplumla buluşmasını sağlamak amacıyla deprem bölgesinde sayısız etkinlik düzenledi.
- Çukurova Üniversitesi: Geçen yıl 1413 bilimsel yayına imza atan üniversite, bilim kafelerle bölgede yaklaşık 18 bin kişiye ulaştı.
- Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi: Ulusal Halk Sağlığı Takımı öncülüğünde “Deprem Farkındalığı ve Psikolojik Boyutu” saha etkinlikleriyle toplumsal bilinci artırdı.
- Hasan Kalyoncu Üniversitesi: Arama kurtarma çalışmalarında kesintisiz görev yapabilen “Yapay Zeka Tabanlı Güç Hatlı İletişim Altyapısına Sahip Kablolu Drone Yazılım ve Donanımlarının Geliştirilmesi” projesini hayata geçirdi.
- Malatya Turgut Özal Üniversitesi: “Yıkımın Ardında: Umut ve Dayanışma Söyleşisi” etkinlikleriyle kadınların psikososyal iyilik hallerinin desteklenmesine yönelik çalışmalar yapıyor.
- Mersin Üniversitesi, Gazi Üniversitesi ve Akdeniz Üniversitesi İşbirliği: “Anne Çocuk Destek Programı (AÇDEP)” ile hassas gruplara yönelik önemli bir destek mekanizması oluşturuldu.
- Sanko Üniversitesi: Gaziantep’teki ebeveynlerini kaybetmiş veya tedavi gören çocuklara yönelik sağlık, eğitim ve psikososyal destek sağlamayı hedefleyen bir proje geliştirdi.
Kilis 7 Aralık Üniversitesi (307 yayın), Malatya İnönü Üniversitesi (1193 yayın), Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi (914 yayın) ve Dicle Üniversitesi (1331 yayın) gibi diğer üniversiteler de bilimsel üretkenliklerini kesintisiz sürdürdü. Bu veriler, deprem bölgesindeki üniversitelerin sadece fiziksel değil, akademik ve sosyal olarak da ne denli güçlü bir yeniden diriliş hikayesi yazdığını gözler önüne seriyor. Onlar, yaralarını sararken aynı zamanda geleceğe yön veren bilimin ve dayanışmanın meşalesi olmaya devam ediyor.
Yorum Yap