ABD ile İran arasındaki Hürmüz Boğazı gerilimi yeniden tırmandı. Diplomatik tıkanıklık, küresel petrol, doğal gaz ve kömür fiyatlarını yukarı çekti.
ABD Başkanı Donald Trump’ın deniz ablukasının süreceğini açıklamasıyla Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim yeniden tırmandı. İran Devrim Muhafızları Ordusu, bu koşullarda boğazın kapalı tutulacağını duyurdu. Bu gelişmeler, 20 Nisan’la başlayan haftada küresel petrol, doğal gaz ve kömür fiyatlarında yükselişe neden oldu.
Geçen hafta İran’ın boğazı tüm ticari gemilere açacağına yönelik açıklamaları kısa süreli rahatlama sağlamış, Brent petrol yüzde 4,5, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı yüzde 11,9 gerilemişti. Ancak Trump’ın ablukanın süreceğini belirtmesiyle gerilim tekrar arttı.
Küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’na ilişkin bu gelişmeler, arz kesintisi endişelerini yeniden öne çıkardı. Fiyatların yükseliş eğilimi 20 Nisan’la başlayan haftada da sürdü.
Hafta boyunca ateşkesin uzatılabileceğine ve diplomatik temasların yeniden başlayabileceğine yönelik sinyaller fiyatlarda sınırlı bir geri çekilme yarattı. Ancak ABD’nin, ateşkes sağlanamaması halinde İran’ın Hürmüz’deki savunma unsurlarını ve bazı yetkilileri hedef alabileceğine yönelik haber akışı bu düşüşü sınırladı.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in İran limanlarına yönelik ablukanın “gerektiği sürece devam edeceğini” açıklaması da Washington ile Tahran arasındaki gerilimin süreceğine dair endişeleri artırdı. Bu durum fiyatları yukarı yönlü destekledi.
Artan gerilimle birlikte Brent petrolün varil fiyatı 20-25 Nisan haftasında 107,48 dolara kadar yükseldi. Haftalık bazda yüzde 16,5 artışla 105,33 dolardan kapandı. Aynı dönemde WTI da yüzde 12,5 yükselerek 94,4 dolardan haftayı tamamladı.
Saldırılar öncesinde yaklaşık 70 dolar seviyesinde bulunan Brent petrol, mevcut seviyeleriyle yüzde 45 üzerinde artışını korudu. WTI da aynı dönemde yaklaşık yüzde 40 değer kazandı.
İran’ın savaşın başlamasının ardından Hürmüz Boğazı’nı geçişlere kapatması, küresel enerji akışında önemli bir daralma yaratmıştı. Bu gelişme petrol fiyatlarının savaş öncesine kıyasla yüzde 65’e varan artış kaydetmesine yol açtı.
8 Nisan’da varılan ateşkes sonrası Pakistan arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerden sonuç alınamaması üzerine ABD, 13 Nisan’da deniz ablukası kararı aldı. ABD, İran bağlantılı gemilere müdahaleye başladı.
Tahran yönetimi, 17 Nisan’da boğazın ateşkes süresince belirli koşullarla açık tutulacağını duyurdu. Ancak ABD’nin ablukayı sürdürme kararı sonrası geçişlere yeniden kısıtlama getirdi. Bu süreçte ABD, Umman Denizi ve Hint Okyanusu’nda bazı İran gemilerine el koydu. İran da Hürmüz yakınlarında İsrail bağlantılı olduğu öne sürülen gemilere müdahale etti.
Avrupa doğal gaz piyasasında da benzer bir eğilim izlendi. Küresel LNG ticaretinin önemli geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı’na ilişkin risklerin artmasıyla fiyatlar yukarı yönlü ivmelendi.
Hollanda merkezli sanal ticaret noktası TTF’de işlem gören Mayıs vadeli doğal gaz kontratları, haftayı yaklaşık yüzde 15,7 artışla megavatsaat başına 44,86 avrodan tamamladı. Söz konusu kontratlar bir önceki haftayı 38,76 avro seviyesinden kapatmıştı. Doğal gaz fiyatları saldırı öncesi döneme kıyasla yaklaşık yüzde 42,9 daha yüksek seviyede seyretti.
Kömür piyasasında da doğal gaz arzına yönelik endişelerin artmasıyla fiyatlar yukarı yönlü hareket etti. Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür mayıs vadeli kontratı, 20 Nisan’la başlayan haftayı ton başına 133,7 seviyesinde tamamladı. Kömür fiyatları çatışma öncesi seviyelere kıyasla yüzde 15,4 daha yüksek kaldı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin Pakistan, Umman ve Rusya’yı kapsayacak ziyaretinde, ABD ve İsrail’in İran’a dayattığı savaşın sona erdirilmesine ilişkin çabaları değerlendireceğini söyledi. Bekayi, ziyaretlerde bölgesel istikrar ile barış için görüş alışverişinde bulunulacağını belirtti.
Hürmüz Boğazı’nın bir süre daha kapalı kalacağına yönelik beklentiler fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor. Ancak bölgede barış sağlanmasına yönelik devam eden çabalar fiyat artışlarını sınırlıyor. İranlı Öğrenciler Haber Ajansı (ISNA), Erakçi’nin Pakistan’da ABD’li yetkililerle görüşme yapmayacağını duyurdu.
Yorum Yap