İletişim Başkanı Burhanettin Duran, “Sosyal Medyada Sorumluluk, Özgürlük ve Güvenlik Paneli”nde dijital dünyanın hem fırsatlarını hem de sinsi tehlikelerini masaya yatırdı. Duran, sanal hayatın getirdiği risklere karşı ortak sorumluluk vurgulayarak, oyun içerikleri başta olmak üzere dijital alanda hayata geçirilen denetim uygulamaları hakkında önemli bilgiler paylaştı.
Günümüz dünyasında, elimizden düşürmediğimiz akıllı cihazlar ve parmaklarımızın ucundaki internet sayesinde, adeta ikinci bir hayat yaşıyoruz: dijital hayat. İletişim Başkanı Burhanettin Duran, “Sosyal Medyada Sorumluluk, Özgürlük ve Güvenlik Paneli”nde işte tam da bu yeni gerçekliği masaya yatırdı. Duran, artık gerçek hayatımızla sanal dünyadaki varlığımız arasındaki çizginin giderek inceldiğini, hatta bazen sanalın gerçeği solladığını dile getirdi.
Burhanettin Duran’a göre, sanal dünyada olmasak bile, orada görünmez bir mekanizma işliyor. Büyük teknoloji şirketleri, sürekli bizim verilerimizi topluyor, işliyor ve adeta bize özel dijital profiller oluşturuyor. Bu durum, hepimizin paralel iki hayat sürdüğünü gözler önüne seriyor. Duran, bu çift katmanlı varoluşta, sorumluluk, özgürlük ve güvenlik dengesini konuşmanın ve aramanın ne kadar elzem olduğuna dikkat çekti.
Duran, dijitalleşmenin ve yapay zekanın getirdiği devrim niteliğindeki yeniliklerin hayatımızı kolaylaştırdığını, sayısız tecrübe kapısı açtığını kabul etti. Ancak bu sınırsız etkileşim olanağının, ifade özgürlüğümüzü genişletirken aynı zamanda mahremiyet ihlallerine, bilgi kimliği hırsızlıklarına, dezenformasyona ve toplumsal kutuplaşmaya zemin hazırladığını vurguladı. Sosyal medyanın, kendi başına akan bir sel gibi kontrolsüz bırakılamayacağını, mutlaka bir düzenlemeye, bir kurallar bütününe ihtiyacı olduğunu belirtti. Burası, her şeyin fütursuzca ortaya konulduğu bir alan olmamalıydı.
İletişim Başkanı Duran, özellikle gençler için sosyal medyanın “tek tipleştirici” bir güce dönüşme potansiyelinden bahsetti. Özgürlük vaatlerinin yanında, algoritmaların bizi nasıl yönlendirdiğini, ne tür içeriklere maruz bıraktığını anlamanın çok önemli olduğunu ifade etti. Bilgi, imge, moda ve kanaat alışverişinin algoritmik bir düzenle ilerlediği bu mecrada, “özgürlük, güvenlik ve sorumluluk” üçlemesinin ne kadar değerli olduğunu bir kez daha hatırlattı.
Duran, dijitalizm, sosyal medya ve yapay zeka gibi kavramların hız, sınırsızlık ve kontrolsüzlük gibi özellikleriyle öne çıktığını, bu nedenle etik bir çerçeveye şiddetle ihtiyaç duyulduğunu dile getirdi. Gençlerin ve çocukların toplumla doğrudan temas kurmasını sağlayan bu mecraların, aynı zamanda etik tartışmaların da odağında olması gerektiğini söyledi. Mahremiyet, sınırlar, güvenlik ve toplumsal kaygı gibi konularda zaaflar üretebilen bu alanın, etik açıdan da titizlikle ele alınması şarttı.
Dijital platformlarda dezenformasyona geçit verilmemesi, nefret söyleminin engellenmesi, cinsiyetçi kodların beslenmemesi, sınıfsal adaletsizliğin pekiştirilmemesi, teşhirciliğin önlenmesi ve çocukların ruhsal-zihinsel gelişimine olumsuz etkilerin engellenmesi gibi ilkeler üzerinde ulusal ve küresel düzeyde bir uzlaşının şart olduğunu sözlerine ekledi.
Kapitalist sistemin getirdiği “tıklanma” ve “etkileşim alma” kaygılarının, zaman zaman etik sınırları aştığını ve ciddi sorunlar yarattığını belirten Duran, ekran başındaki gençlerin algoritmalarca nerelere sürüklenebileceğini gözden kaçırmamamız gerektiğini ifade etti. Hangi şirketin, hangi çıkar grubunun, hatta hangi devletin dijital egemenliğimize ve mahremiyetimize yönelik kampanyalar yürüttüğünü bilmeden, gençlerimizin yönlendirilmesine seyirci kalamayız.
Duran, dijitalleşmenin getirdiği riskler arasında “sosyal izolasyon” ve “dijital bağımlılık” gibi konuların giderek daha fazla konuşulduğunu vurguladı. Bu durumu sadece “dijital detoks” yaparak veya “dijital omurluktan” kaçınarak aşmanın yetersiz kalacağını dile getirdi. Asıl sorunun, dijital mecraların sunduğu yapay mutluluk kurgularının, kusursuz hayatların cazibesinin, bireylerin ve özellikle gençlerin yetersizlik duygusunu beslemesi ve kendini gerçekleştirme süreçlerini olumsuz etkilemesi olduğunu belirtti.
Filtrelenmiş görüntüler, marjinal içerikler, maskelenmiş ideal hayat kurguları… Tüm bunların çocuklar ve gençler için ciddi bir risk taşıdığını ve ne yazık ki fazlaca tüketildiğini ifade etti. Bu içeriklerin tetiklediği dopamin temelli bağımlılık, bireylerde bambaşka bir dijital hafıza ve zeka oluşumuna yol açarken, beraberinde zihinsel yorgunluk, anksiyete ve depresyon gibi sorunları da beraberinde getiriyor. Bu durumun farkındalığımız ne kadar, henüz emin değiliz.
Dijital zorbalık, şiddet ve nefret dilinin dijital alana hakim olması, ruh sağlığının kırılganlaşması gibi konuların rahatsız edici olduğunu söyleyen Duran, çevrimiçi oyunlar ve görsel paylaşım mecraları başta olmak üzere, dijital ekosistemin zararlı içeriklere erişimi kolaylaştırdığını ve kişisel verilerin kötüye kullanımına zemin hazırladığını belirtti. Özellikle sanal bahis ve kumar içeriklerinin yaygınlaşmasının, sadece kişisel bağımlılık değil, aynı zamanda aileleri yıkıcı, sosyal ilişkileri zedeleyici ve bireyin hayatına mal olan olumsuzluklar doğurduğuna dikkat çekti. Cumhurbaşkanımızın da bu konuya büyük önem verdiğini hatırlattı. Bu nedenle, sadece çocuklar ve gençler değil, tüm bireylerin dijital risklere karşı bilinçli olması, sorumluluk ve etik çerçevesinde hareket etmesi gerektiğini vurguladı.
İletişim Başkanı Duran, dijital dünyanın içinde savrulup gitmemek için kamusal bir sorumluluk anlayışının geliştirilmesi gerektiğini ifade etti. Bir baba ve akademisyen olarak, özgürlük ve güvenlik dengesinin sağlandığı bir dijital dünya için çok yönlü iş birliğine inandığını dile getirdi. Bu noktada devlet kurumlarından ailelere, sivil toplum kuruluşlarından akademi dünyasına kadar her kesimin üzerine düşen görevi üstlenmesi gerektiğini söyledi.
Duran, bu ortak sorumluluk anlayışı ekseninde dijital platformlara da çok önemli roller düştüğünü hatırlattı. Devletin hukuki zeminle düzenleyici ve denetleyici rol üstlenmesi, ailelerin hem kendilerinin hem de çocuklarının farkındalık düzeyini artırması, dijital platformların ise daha fazla sorumluluk yüklenmesiyle gençler ve çocuklar için güvenli bir dijital dünyanın tesis edilebileceğini belirtti. Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın da ifade ettiği gibi, “Dijital teknokültürün bilhassa gençlerin üzerindeki olumsuz etkilerini sadece topyekün bir dayanışma ruhuyla engelleyebiliriz.” Bu panelin de bu amaca hizmet etmesini temenni etti.
Sosyal medyanın sadece Türkiye için değil, tüm dünya için bir mücadele alanı haline geldiğini belirten Duran, birçok ülkenin bu konuda tedbirler aldığını örneklerle açıkladı. Amerika’dan Çin’e, Avustralya’dan Almanya’ya kadar pek çok ülkede yaş doğrulama, ebeveyn onayı, algoritmik sorumluluk, kullanım sınırlamaları, dijital kimlik çözümlemeleri ve oyun içerik denetimleri gibi uygulamaların hayata geçirildiğini kaydetti.
Türkiye’de de sosyal medya kullanıcılarını korumaya yönelik yasal düzenlemelerin halihazırda yürürlükte olduğunu hatırlattı. 5651 sayılı “İnternet ortamında yapılan yayınların düzenlenmesi” kanunu buna bir örnek teşkil ediyor. Ayrıca sosyal ağ sağlayıcıları, çocuklara özel hizmet sunma, reklam kütüphanesi oluşturma, kriz planı hazırlama ve şeffaflık ilkelerine uyma yükümlülüğü taşıyor. 6698 sayılı “Kişisel verilerin korunması kanunu” ise kullanıcıların veri güvenliğini teminat altına alıyor.
Ancak teknoloji hızla geliştiği için mevcut düzenlemelerin yanı sıra yeni yasal adımların da şart olduğunu belirten Duran, ilgili bakanlıkların ve Meclisimizin önemli çalışmalar yaptığını dile getirdi. Özellikle 13 Ocak’ta kabul edilen “Dijital Mecralarda Çocuklarımızı Bekleyen Tehdit ve Riskler” taslak raporunun, çocukları dijital risklerden korumak için kapsamlı öneriler içerdiğini aktardı. İletişim Başkanlığı olarak, medya okuryazarlığı ve dijital risk farkındalığını artırma çalışmalarına tam destek verdiklerini ifade ederek, bu tür panellerden somut çıktılar beklediklerini vurguladı.
Yorum Yap