Türkiye ile Afrika’nın devi Nijerya arasındaki köklü bağlar, son yıllarda stratejik iş birlikleri ve devasa ticaret hacmiyle zirveye ulaşıyor. Osmanlı’dan günümüze uzanan bu köprü, savunmadan enerjiye, kültürden eğitime birçok alanda yeni iş birliklerinin sinyallerini veriyor, yaklaşan devlet ziyareti ise bu potansiyeli daha da perçinlemeye hazırlanıyor.
Afrika kıtasının dev ekonomisi ve en kalabalık ülkesi Nijerya ile Türkiye arasındaki ilişkiler, son dönemde deyim yerindeyse altın çağını yaşıyor. Karşılıklı üst düzey ziyaretler ve ticaret rakamlarında gözle görülür bir artışla birlikte, iki ülke arasındaki bağlar stratejik bir derinliğe ulaşıyor. Türkiye’nin Afrika açılımının mihenk taşlarından biri olan Nijerya, Ankara için kıtadaki en önemli ortaklardan biri olarak parlıyor.
Türkiye ile Nijerya arasındaki dostluk, modern diplomatik ilişkilerin çok ötesine uzanıyor. Bu ilişkinin kökleri, Osmanlı Devleti ile Batı Afrika’nın güçlü Kanem-Bornu Sultanlığı arasındaki tarihi temaslara dayanıyor. 16. yüzyılda Kuzey Afrika sahillerinin Osmanlı idaresine girmesi, Sahra Altı Afrika ile yeni bir pencere aralamıştı. Kanem-Bornu Sultanı İdris Elevma’nın 1576’da dönemin Padişahı III. Murad’a elçi göndererek bağlılığını bildirmesi ve askeri yardım talebi, bu kadim ilişkinin ilk somut adımlarından biriydi. Osmanlı, bu çağrıya kulak vererek Kanem-Bornu’ya askeri ekipman dâhil desteklerini esirgemedi.
Osmanlı-Nijerya etkileşimi, Sultan II. Abdülhamid Han’ın 1894’te Nijerya’nın eski başkenti Lagos’ta inşa edilen ilk resmi caminin açılışına temsilci göndermesiyle yeni bir zirveye ulaştı. Modern diplomatik ilişkiler ise Nijerya’nın 1960’ta bağımsızlığını kazanmasıyla tesis edildi. Türkiye’nin 1962’de Lagos’ta açtığı büyükelçilik, Sahra Altı Afrika’daki ilk diplomatik temsilciliklerimizden biri olma özelliği taşıyor; bu da bölgeye verilen önemin somut bir göstergesi.
İki ülke arasındaki ticari ilişkilerde son yıllarda kayda değer bir ivme yakalandı. Rakamlar, bu yükselişi net bir şekilde gözler önüne seriyor:
2025’in ilk 11 ayında iki ülke arasındaki ticaret hacmi 688,4 milyon dolara ulaştı. Bu rakama enerji ticareti de eklendiğinde, Nijerya’nın 2025 itibarıyla Türkiye’nin Sahra Altı Afrika’daki en büyük ticaret ortağı konumuna yükseldiği görülüyor. Bu, bölgesel bir liderlikle beraber stratejik bir partnerliğin de işaretçisi.
Nijerya, Türk yatırımcılar için cazibe merkezi haline geldi. Ülkede şu an 400 milyon doları aşan değere sahip Türk sermayeli 50’den fazla firma faaliyet gösteriyor. Özellikle müteahhitlik sektöründe Türk firmalarının üstlendiği projelerin sayısı ve değeri adeta fırladı; toplam değer 3 milyar dolara yaklaştı. İnşaatın yanı sıra enerji, tekstil ve imalat sektörleri de Türk firmalarının Nijerya’daki uzun soluklu varlığını pekiştiriyor.
Türkiye, Nijerya’ya başta demir-çelik, makine, tekstil, gıda ve mobilya gibi çeşitli ürünler ihraç ederken, Nijerya’dan ham petrol ve tarımsal ürünler ithal ederek karşılıklı ticareti canlı tutuyor.
İkili ilişkilerde son dönemde en çok dikkat çeken alanlardan biri hiç şüphesiz savunma sanayii iş birliği oldu. Türkiye’nin yerli ve milli savunma sanayii ürünleri, Nijerya tarafından yakından takip ediliyor ve takdir topluyor.
Askeri eğitim, savunma sanayii ve güvenlik alanlarında imzalanan anlaşmalar, iki ülke arasındaki stratejik iş birliğini perçinlerken, bu alandaki temaslar da giderek artıyor. Nijerya Hava Kuvvetleri, geçmişte Türkiye’den insansız hava araçlarının (İHA) yanı sıra 6 adet ATAK T129 savaş helikopteri satın alarak, Türk savunma teknolojilerine olan güvenini kanıtladı.
Nijerya, sadece Afrika’nın en büyük ekonomisi ve en kalabalık ülkesi olmakla kalmıyor, aynı zamanda Türk yatırımcılar için bereketli bir fırsatlar tarlası sunuyor. Ülke, zengin petrol, doğal gaz ve hidrokarbon kaynaklarıyla enerji ve madencilik alanlarında büyük potansiyel barındırıyor.
Bununla birlikte, Nijerya’da altyapı, konut, sağlık ve ulaşım gibi temel sektörlerde de devasa bir yatırım ihtiyacı bulunuyor. Yaklaşık 17 milyonluk konut açığı ve sağlık hizmetleri için yurt dışına yapılan yıllık 2 milyar dolarlık harcama, bu alanlardaki fırsatların boyutunu gözler önüne seriyor.
Türkiye-Nijerya ilişkileri sadece siyasi ve ekonomik parametrelerle sınırlı değil. İnsanlar arası bağlar da bu ilişkinin can damarı niteliğinde. Türkiye’de eğitim gören Nijeryalı öğrenciler ve Yunus Emre Enstitüsünün kültürel faaliyetleri, iki ülke halkları arasındaki anlayışı ve dostluğu derinleştiriyor.
Türk Hava Yollarının Lagos ve Abuja’ya düzenlediği sık seferler de hem ticari hem de sosyal etkileşimi kolaylaştırarak, bu gönül köprülerini daha da sağlamlaştırıyor.
Nijerya Devlet Başkanı Tinubu’nun Türkiye ziyareti, iki ülke ilişkilerinde yeni bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bir araya gelecek olan Tinubu, ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve küresel gelişmeleri de masaya yatıracak.
Ziyaret kapsamında, güvenlik, eğitim, sosyal kalkınma, inovasyon ve havacılık gibi pek çok alanda iş birliği imkanları titizlikle ele alınacak. Ayrıca finans, iletişim, ticaret ve yatırım gibi stratejik alanlarda siyasi ve diplomatik görüşmeler yapılması öngörülüyor. Zirve süresince bilimsel araştırma, enerji, teknik iş birliği, medya ve iletişim, askeri iş birliği ve protokol gibi alanlarda çeşitli mutabakat zabıtlarının imzalanması planlanıyor. Bu önemli ziyaret, iki ülke yatırımcılarını bir araya getirecek bir iş forumuna da ev sahipliği yapacak; böylece ekonomik iş birliklerine taze bir soluk getirilecek.
Yorum Yap