Kahramanmaraş ve Hatay depremlerinin ardından yaralarını saran 11 ilimizdeki imalat sanayisi, kapasite kullanımında Türkiye ortalamasını aşarak şaşırtıcı bir toparlanma sergiliyor. Milyarlarca liralık destek, KOBİ’lere özel projeler ve sosyal kalkınma hamleleriyle bölge, yeniden üretime odaklanarak geleceğe umutla bakıyor.
Kahramanmaraş ve Hatay depremlerinin derin izler bıraktığı 11 ilimizde, sanayinin çarkları beklenenden çok daha hızlı dönmeye başladı! Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan kapsamlı bir rapor, bölgedeki imalat sanayisinin adeta küllerinden doğarak Türkiye ortalamasını bile geride bıraktığını müjdeliyor.
Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa… Bu on bir şehirde bölgesel kalkınmayı ivmelendirmek, üretimi ve istihdamı şahlandırmak için hayata geçirilen projeler, azimle yoluna devam ediyor.
Depremin hemen ardından, Mart 2023’te kapasite kullanımında dibi gören bölge illerimizdeki imalat sanayisi, Temmuz 2023’ten itibaren inanılmaz bir yükselişle Türkiye ortalamasının üzerine çıktı. O günden bugüne de bu gurur tablosu kesintisiz devam ediyor; kapasite kullanımı sürekli olarak ortalamanın üstünde seyrediyor.
Sanayideki bu canlanmanın somut göstergelerinden biri de enerji tüketimi. Şubat 2023’e göre Şubat 2024’te toplam elektrik tüketimi tam yüzde 75,6 oranında artış gösterdi. Doğal gaz tüketimi ise aynı dönemde yüzde 75,1’lik bir sıçrama yaşadı. Ayrıca, Aralık 2023’e kıyasla, Aralık 2025 hedeflerine göre elektrik tüketiminde yüzde 5,5, doğal gaz tüketiminde ise yüzde 29,8’lik bir artış kaydedilmesi bekleniyor.
Bölgenin ekonomik omurgası KOBİ’ler için özel olarak tasarlanmış destekler, yaraları sarmada kilit rol oynuyor. İşletmelerin faaliyetlerini aksatmaması adına KOSGEB, çalışanların barınma ihtiyacını “Afet Dönemi Yaşam Alanı Desteği” ile karşılarken, hasar gören iş yerlerine de “Afet Dönemi İşletme Desteği” ile personel, hammadde ve onarım giderlerinde nefes aldırdı.
Geleneksel ve İleri Girişimcilik Destek Programları ile bölgedeki girişimcilere Ocak ayı itibarıyla 134,9 milyon lira ödeme yapıldı. Ayrıca, 2023 Deprem Acil Destek Kredisi Programı kapsamında 7 bin 437 işletmeye 6,55 milyar lira kredi kullandırıldı.
Depremden etkilenen 11 ilde, hakkında hukuki işlem başlatılmış 57 işletmenin KOSGEB borçları silinerek büyük bir kolaylık sağlandı. Sanayi sitelerinin üstyapı inşaatlarına yönelik kredilendirme oranları yüzde 70’ten yüzde 100’e çıkarıldı. Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı ile yatırım süreleri 6 aya kadar uzatılarak esneklik tanındı.
Küçük sanayi sitesi ve müşavirlik yatırımlarına 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 13,6 milyar lira harcanması öngörülüyor. Geçtiğimiz yıl sonu itibarıyla KOSGEB, kalkınma ajansları ve müşavirlik hizmetleri dahil olmak üzere bölgeye toplam 17 milyar 627,3 milyon lira destek aktarıldı.
Ekonomik kalkınmanın yanı sıra, sosyal yaşamın yeniden inşası da büyük önem taşıyor. Cazibe Merkezlerini Destekleme Programı kapsamında Elazığ, Hatay ve Malatya’da toplam 638 milyon lira destekle 6 büyük proje hayat buldu.
Kahramanmaraş’ta kuyumculuk sektörüne özel olarak “Üreten Şehirler Programı” ile 186 yeni iş yeri oluşturularak, depremde yıkılan imalathanelerin yerini aldı. Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı ise Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye, Diyarbakır, Şanlıurfa, Malatya ve Elazığ’da 24 projeye 198,6 milyon lira kaynak aktarılmasını sağladı.
Bölgesel Kalkınma Odaklı Toparlanma Acil Eylem Programı sayesinde ise altyapı, yaşam kalitesi ve sosyal canlanmayı hedefleyen 53 proje hayata geçirildi. Bu projelerle 1409 iş yeri, 158 üretim atölyesi inşa edilip onarıldı ve 5 bin 373 kişiye istihdam kapısı aralandı. Doğu Anadolu Projesi (DAP) ve GAP Bölge İdaresi de kendi sorumluluk alanlarındaki illerde yüzlerce projeye milyarlarca lira ödenek tahsis ederek bölgenin kalkınmasına omuz verdi.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Şubat-Aralık 2025 dönemine yönelik 4 bin 88 teşvik belgesi düzenleyerek 130 bin 616 kişilik yeni istihdam ve 476,8 milyar liralık sabit yatırım hedefledi. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ile iş birliğinde yürütülen “Türkiye’de KOBİ’lerde Enerji Verimli Motorların Teşvik Edilmesi Projesi” sayesinde ise 5 ildeki 29 tesiste 121 verimsiz motor değiştirilerek 23 milyon liralık yatırım yapıldı.
Esnaf ve sanatkarlar da unutulmadı. Halkbank aracılığıyla 27 bin 202 esnafa 2023’te 6,7 milyar liralık faiz indirimli deprem destek kredisi kullandırıldı. Ayrıca kredi taksitleri için 2 kez 6’şar aylık erteleme imkanı sunuldu. TESKOMB ise gecikmiş borçlar için yapılandırma ve toplam 200 milyon liralık nakdi destek sağlayarak esnafın yanında oldu.
Kısacası, deprem bölgesindeki sanayi ve ticaret, devletin ve sivil toplumun el ele vermesiyle beklenenin ötesinde bir diriliş sergiliyor. Bu başarı hikayesi, hem dayanışmanın hem de kararlı adımların somut bir sonucu olarak geleceğe umutla bakmamızı sağlıyor.
Yorum Yap