Televizyon dizileri ve sosyal medya içeriklerinin gençlerin yaşamında şiddeti ve suçu normalleştirmesi, akran zorbalığı ve çeteleşme eğilimlerini endişe verici boyutlara taşıyor. Uzmanlar, ekranlardaki rol modellerin çocuklar üzerindeki yıkıcı etkisine dikkat çekiyor ve aileleri acil önlem almaya çağırıyor.
Günümüz gençliğinin vazgeçilmezi haline gelen televizyon dizileri ve sosyal medya içerikleri, adeta birer ayna görevi görüyor. Ancak bu aynadan yansıyan görüntüler her zaman pırıl pırıl değil. Özellikle çocuklar ve ergenler için dolaylı rol modeller oluşturan bu mecralar, ne yazık ki şiddet ve suçu bir “hayat tarzı” gibi sunarak, akran zorbalığı ve çeteleşme gibi tehlikeli eğilimleri körüklüyor. Peki, ekranlardaki bu “havalı” kötülük, genç beyinleri nasıl dönüştürüyor?
Konunun uzmanları, özellikle ergenlik döneminin getirdiği o derin kimlik arayışında, çocukların dizilerde ve sosyal medyada öne çıkarılan karakterleri kolayca benimsediğini belirtiyor. Klinik Psikolog Melis Gökhan Acartürk, bu durumun sadece bireysel kabadayılıkla kalmayıp, grup halinde şiddet sarmalına yol açabildiğinin altını çiziyor. Acartürk’e göre, bu içeriklerin denetimi hayati önem taşırken, ailelerin çocuklarıyla kurduğu samimi iletişimin de güçlendirilmesi şart.
Klinik Psikolog Melis Gökhan Acartürk, Türkiye’deki bazı dizilerin ve sosyal medya rüzgarlarının akran zorbalığıyla olan çarpıcı ilişkisini gözler önüne seriyor. Acartürk, özellikle erkek karakterlerin sıklıkla gelişim çağındaki gençler için “yanlış” birer prototip oluşturduğunu dile getiriyor:
“Ben dizilerin kesinlikle Türkiye’de akran zorbalığına yol açtığını düşünüyorum. Hep böyle kaba saba, mafyatik işlere bulaşmış insanlar çok havalıdır, çok güçlüdür gibi bir algı var. Oysa 10 yıl öncesine baktığımızda, daha çok aile babası tiplemeleri örnek alınırdı. Aile kültürünü destekleyen içerikler olsa, çocuklar da bunu örnek alacak. Yani birçok durumun oluşmasında aslında dizilerdeki karakterlerin önemi yadsınamaz.”
Acartürk, bu içeriklerin sadece bireysel davranışları değil, toplumsal yapı taşımız olan aile kurumu üzerinde de yıpratıcı bir hedef tahtası oluşturduğunu vurguluyor. Dizi karakterlerinin davranış kalıplarının özenle kurgulanması gerektiğine dikkat çekerek ekliyor: “Dizileri daha sağlıklı aile yapısına göre yaparsak çocuklar ondan örnek alır. Sosyal medya ve dizilerimiz ergen çocuklarımız için maalesef bir öğrenme alanı. Oradaki viral davranışları, videoları alıp kopyalıyorlar, kendi hayatlarına yapıştırıyorlar. Onlar gibi davranmaya ve onlara özenmeye başlıyorlar.”
Psikolog Acartürk, dizilerde göz ardı edilen, ancak derin bir toplumsal yara açma potansiyeli taşıyan bir konunun da “çeteleşme” olduğunu vurguluyor. Kötü karakterlerin genellikle şiddete meyilli, kolay yoldan servet edinen, çeteleşmiş gruplardan oluşmasına değiniyor:
“Dizilerde rol alan kişiler genellikle çatışmacı ve kolay yoldan para kazanan kişiler oluyor. Çocuklar da çatışmaya, çeteleşmeye özenince hayatlarında bunu oluşturmaya başlıyor. Hatta sadece çeteleşme değil, yasaklı madde kullanımını normalleştiren durumlar da var. Çocuklar bir süre sonra ‘O zaman bu havalı bir şey, yanlış bir durum yok’ demeye başlıyor. Bu pratikleri kendi hayatlarına taşımaya başlıyorlar. Bu yüzden dizilerin bu açıdan mutlak surette denetlenmesi gerektiğini düşünüyorum.”
Akran zorbalığının artık sadece bireysel bir hadise olmaktan çıkıp, “çeteleşme” dinamikleriyle beslenen kolektif bir tehdide dönüştüğüne işaret eden Acartürk, artan bu risk faktörüne karşı hepimizi uyarıyor. Çocukların dizi ve sosyal medya kaynaklı daha fazla çeteleşme motivasyonunda olduğunu belirterek, “Çocuklar bir grup içerisine girmek istiyor. Çeteleşmeyle beraber akran zorbalığını toplu halde yapmaya başlıyor. Hem bir gruba ait olma ihtiyaçlarını gideriyorlar hem de kendilerine bir sosyal statü belirliyorlar. Maalesef ‘kötülüğü güç olarak zanneden’ bir nesil ortaya çıkıyor” değerlendirmesinde bulunuyor.
Melis Gökhan Acartürk, bu ciddi tablo karşısında ailelere de önemli bir çağrıda bulunuyor:
“Yetişkinler, aileler olarak, çocuklarımıza iyiliğin doğru bir şey olduğunu, kötülüğün havalı olmadığını açıklamamız gerekiyor. Çocuklar çok hassas varlıklar. Onlarla konuşmadığınız zaman kendilerini değersiz hissediyorlar. Değersiz hisseden çocuk da başkasına değersiz hissettirerek o değersizlik duygusunu atmaya başlıyor ve o noktada akran zorbalığı başlıyor. Bu yüzden anne babalar sizlere önerim: Çocuğunuzla iletişim kurun. ‘Günün nasıl geçti?’ diye sorun. Arkadaşlarıyla ilişkisine dair sorular sorun. Böylece çocuklar bilsinler ki güvenebilecekleri, dertlerini anlatabilecekleri bir aileleri var arkalarında.”
Ekranlar hayatımızın vazgeçilmezi olabilir, ancak içeriklerinin bilinçli bir süzgeçten geçirilmesi ve özellikle genç nesiller üzerindeki etkilerinin göz ardı edilmemesi gerekiyor. Unutmayalım ki, sağlıklı bir toplumun temeli, şiddetin değil, sevginin ve saygının yeşerdiği bir ortamda atılır.
Yorum Yap