Türkiye’yi derinden sarsan 6 Şubat depremlerinin üzerinden tam üç yıl geçti. Bu süre zarfında, eşi benzeri görülmemiş bir yıkımın ardından, ulusal bir seferberlik ruhuyla yaralar sarılmaya başlandı. Milyonlarca insanı etkileyen felaketin ardından, devasa ‘asrın inşası’ projeleriyle bölge yeniden ayağa kalkıyor, umut tohumları filizleniyor.
Türkiye’nin belleğine acı bir iz olarak kazınan 6 Şubat depremlerinin üzerinden tam üç yıl geçti. 2023 yılının o dondurucu sabahında, saat 04.17’de Pazarcık’ta yaşanan 7,7 büyüklüğündeki ilk şokun ardından, öğle saatlerinde Elbistan’da vuran 7,6’lık ikinci büyük sarsıntı, 11 ilimizi, 124 ilçemizi ve binlerce köy ile mahallemizi yerle bir etti. Toplam 120 bin kilometrekarelik bir coğrafyada tam 14 milyon vatandaşımız bu felaketin doğrudan mağduru oldu. Bu asrın felaketi, 53 bin 537 canımızı aramızdan alırken, 107 bin 213 insanımız da yaralı olarak kurtuldu. Ardından ilan edilen 7 günlük milli yas ve OHAL süreciyle birlikte, devletin ve milletin tüm imkanları tek bir amaç için seferber edildi: Yaraları sarmak.
Depremin ilk şoku atlatıldıktan hemen sonra, bölgeye bir can simidi gibi yetişen kamu kurumları, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve binlerce gönüllü, akıl almaz bir dayanışma örneği sergiledi. Su, gıda, ilaç ve giyecek gibi temel yaşam malzemeleri, en ücra köşelere bile hızla ulaştırıldı. Enkaz altından bir can kurtarma ümidiyle, 39 bin enkazda arama, 26 bin 32 binada ise arama kurtarma faaliyeti gerçekleştirildi.
Müdahale çalışmalarında, 11 bin 488’i uluslararası olmak üzere toplam 35 bin 250 arama kurtarma personeli ve 142 bini güvenlik görevlisi olmak üzere tam 650 bin personel görev yaptı. Bu devasa insan gücüne ek olarak, 20 bin araç ve ağır iş makinası, 141 helikopter, 182 uçak ve 23 gemi, adeta zamana karşı yarıştı. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’nın gemileri, yardım malzemelerini ve personeli felaketzedelere ulaştırmak için canla başla çalıştı.
Hava yoluyla 17 bin 500 sorti yapılarak sıhhi tahliyeler, personel ve malzeme nakilleri ile yangın söndürme faaliyetleri aralıksız sürdürüldü. Türk Hava Yolları (THY) önderliğinde 13 bin 701 seferle 2 milyonu aşkın yolcu, 712 kargo seferiyle de 32 bin 770 ton yardım malzemesi bölgeye taşındı. Yerli ve milli insansız hava araçları ise arama kurtarma ve koordinasyonun vazgeçilmez bir parçası oldu. AFAD koordinasyonunda, kara, hava ve deniz yoluyla toplam 3 milyon 549 bin 443 afetzede güvenli bölgelere tahliye edildi.
Afetten etkilenen 11 ilimizde, milyonlarca insan için geçici barınma alanları adeta yeniden inşa edildi. 1 milyon çadır sevk edildi ve 350 çadır kentte 645 bin çadır kuruldu, yaklaşık 2,5 milyon afetzedeye sıcak bir yuva sağlandı. Kredi Yurtlar Kurumu (KYK) yurtlarında 477 bin 952 kişi, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) yurtlarında ise 710 bin 266 kişi olmak üzere, toplam 1 milyon 188 bin 218 afetzede misafir edildi.
Daha kalıcı geçici çözümler sunan 428 konteyner kentte 220 bin konteyner kuruldu ve 707 bin afetzede bu modern yaşam alanlarında misafir edildi. Konteyner kentler, sadece birer barınak olmaktan öte, beslenme, eğitim, sağlık ve diğer sosyal donatı alanlarıyla komple yaşam merkezlerine dönüştürüldü. Milli Savunma Bakanlığı (MSB), gemilerini dahi birer yüzen yaşam alanına çevirerek hastaneler ve okullar açtı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ise TCDD vagonlarını depremzedeler için konaklama imkanına dönüştürdü. Konteyner kentlerdeki vatandaşlara, gıda ve market alışverişleri için AFAD-Kızılay işbirliğiyle maddi destek sağlandı.
Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), deprem bölgesinde 57 tabur ve 100 arama kurtarma timi olmak üzere 40 binden fazla askeri personel ile görev aldı. Yanlarında 29 arama kurtarma köpeğiyle birlikte, enkaz altından tam 327 kişiyi sağ salim kurtardılar. 65 uçak, 71 helikopter, İHA ve TİHA’lar ile kurulan hava yardım köprüsü sayesinde, personel ve yardım malzemeleri ulaştırılırken, 22 binden fazla vatandaş tahliye edildi. Adana İncirlik’te kurulan merkezden 300’den fazla köye ve 32 ilçeye ulaşıldı.
TCG Sancaktar ve TCG Bayraktar gemileri, arama kurtarma personeli ve iş makinalarını İskenderun’a taşımakla kalmadı; üzerlerindeki malzemelerin nakliyesinin ardından Rol-2 seviyesinde sahra hastanesi olarak sağlık hizmeti sundu. TCG İskenderun ise yaralıları ve bölgeden ayrılmak isteyenleri Mersin’e taşıdı. Askeri kışla ve sosyal tesisler, depremin ilk anından itibaren afetzedelere kapılarını açarak binlerce kişiyi ağırladı. TSK, 72 bin çadırın kurulumunu gerçekleştirdi ve 3 bin 700 soğuk iklim çadırının tamamını ihtiyaç sahiplerine ulaştırdı. Askeri fabrikalar, 24 saat esasına göre çalışarak 13 bin çadır ve 529 konteyner üretti. 9 ilde 619 mutfak, fırın, banyo ve lojistik üs kurulurken, 251 Mehmetçik Okulu açıldı. Göktürk uydusu ve İHA’lar ise bölgedeki yıkımın boyutlarını ortaya koyarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na değerli veriler sağladı.
Bu süreçte, 9,5 milyon paket kumanya dağıtıldı, 112 sahra mutfağı ve 49 sahra fırını ile günlük 160 bin sıcak yemek ve 400 binden fazla ekmek üretim kapasitesine ulaşılarak, 7,2 milyon vatandaşa sıcak yemek, 13,8 milyon ekmek ikram edildi. Gıda ve su güvenliği için de 4 kontrol laboratuvarı hizmete açıldı.
Depremlerin yıkıcı etkisinin ardından başlayan ‘asrın inşası’ süreci, büyük bir hızla ilerliyor. Merkezi Yönetim Bütçesi’nden 2025 yılı sonu itibarıyla toplam 3,6 trilyon lira (yaklaşık 91,5 milyar dolar) gibi devasa bir harcama yapılması planlanıyor. Bu devasa yatırım, afet risklerini azaltma ve kayıpları telafi etme amacını taşıyor.
Afetzedelerin barınma ihtiyacını kalıcı olarak çözme hedefiyle, bugüne kadar gerçekleştirilen kura törenleriyle 433 bin 667 konut ile 21 bin 690 iş yerinin hak sahipleri belirlendi. Yapılan planlamalar doğrultusunda, saatte 23 konut, günde ise ortalama 550 konut üretilerek afetzedelerin hizmetine sunuldu. Bu konutlar, sadece barınma alanı değil; sosyal donatıları, parkları, kültürel alanları ve şehir meydanlarıyla bütüncül bir yaşam alanı olarak tasarlandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın teşrifleriyle düzenlenen törende, 455 bininci konutun anahtarı hak sahibine teslim edildi; bu, yeniden doğuşun somut bir sembolü oldu.
Eğitim-öğretim faaliyetlerinin aksamadan devam edebilmesi için 13 bin 321 derslik inşasına 72 milyar lira, 2 bin 776 dersliğin güçlendirmesine ise 6,9 milyar lira harcandı. Tüm çalışmalar tamamlandığında, deprem öncesine göre derslik sayısında yüzde 15 artış hedefleniyor. Üniversite fakülte binalarının yenilenmesi ve kampüs altyapıları için 5,1 milyar lira harcanırken, 2026 yılına kadar 2,4 milyar lira daha ödenek ayrıldı.
Altyapı yatırımları da hız kesmeden devam ediyor. Kara yolu ve otoyollarda 19,8 milyar lira, yeni yerleşim yerlerine erişim için 40 milyar lira, kent içi yolların onarımı için ise 8,5 milyar lira harcandı. Demir yolu hatlarının onarımı için 2025 sonuna kadar 26,4 milyar lira yatırım yapılırken, 2027’ye kadar bu rakamın 31,5 milyar lirayı bulması öngörülüyor. Enerji altyapısında meydana gelen hasarların giderilmesi için 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 51,1 milyar lira harcama yapıldı.
Deprem bölgesinde istihdam kaybını önlemek ve iş gücü piyasasını desteklemek amacıyla önemli adımlar atıldı. 11 ilde toplam 60 bin 582 kişi işbaşı eğitim programları ve meslek kurslarından faydalandırıldı, bu alana yaklaşık 2,9 milyar lira kaynak aktarıldı. Yerel yönetimlere, altyapı yatırımları ve çevre düzenlemesi için Merkezi Yönetim Bütçesi’nden yaklaşık 4 milyar lira nakdi kaynak gönderildi. Toplam proje tutarı 21,9 milyar lira olan projelerle belediyelerin acil altyapı ve araç ekipman talepleri karşılanıyor.
Tarım sektöründe 2025’te 11 ilde toplam 17,4 milyar lira destek ödemesi yapıldı. Türkiye için önemli bir üretim ve ihracat üssü olan bu bölgede, özellikle imalat sanayisi başta olmak üzere ekonomik faaliyetlerin iyileştirilmesi için KOSGEB ve kalkınma ajansları aracılığıyla toplam 17,6 milyar liralık kaynak harekete geçirildi. Bu sayede, küçük sanayi siteleri (KSS) yatırımları desteklenerek sanayi kesiminin hızla toparlanması sağlandı.
Bölgenin ekonomik ve sosyal dokusunu korumak amacıyla yürütülen projeler sadece şehir merkezleriyle sınırlı kalmadı. Yerel ekonomiyi canlandırmak amacıyla 11 ilde 43 bin yeni dükkan inşa edildi. Ayrıca, 4 bin 333 köyde yürütülen çalışmalarla 63 bin köy evi tamamlanarak teslim edildi. Türkiye’nin çevre uzunluğuna eş değer olan 11 bin kilometrelik altyapı projesi hayata geçirildi. Kırsal nüfusun yerinde kalmasını sağlamak amacıyla aslına uygun şekilde inşa edilen köy evleri ve dükkanlar, deprem bölgesindeki hayatın normale dönmesinde kritik bir rol oynamaya devam ediyor.
6 Şubat depremlerinin üçüncü yılında, yaşanan büyük acılar ve kayıplar unutulmadan, Türkiye’nin her bir ferdinin omuz omuza verdiği müthiş mücadele ve “asrın inşası” ruhuyla, deprem bölgesinde hayat yeniden filizleniyor. Geçmişin yaraları sarılırken, geleceğe dair umutlar her geçen gün daha da güçleniyor.
Yorum Yap